Thằn lằn (tên gọi khác: Thạch sùng)
Hemidactylus frenatus
Đặc điểm nhận dạng
Thạch sùng là loài gì?
Thạch sùng là loài bò sát nhỏ thuộc nhóm tắc kè, thường sống gần con người và hoạt động chủ yếu vào ban đêm. Chúng thường xuất hiện trên tường, trần nhà, cửa sổ và khu vực có ánh sáng, nơi tập trung nhiều côn trùng nhỏ.
Thạch sùng là loài săn mồi tự nhiên, thức ăn chủ yếu gồm côn trùng và các động vật chân khớp nhỏ như muỗi, ruồi, bướm đêm, gián non và nhện.
Vai trò sinh thái: Thạch sùng là loài có ích góp phần kiểm soát tự nhiên quần thể côn trùng, hỗ trợ duy trì cân bằng sinh thái và giảm một phần số lượng côn trùng xuất hiện quanh công trình. Theo một số tài liệu y học cổ truyền, thạch sùng từng được sử dụng như một vị thuốc trong các bài thuốc liên quan đến hen suyễn, suy nhược thần kinh và một số tình trạng khác; một số tài liệu cũng đề cập đến khả năng ức chế một số loại nấm gây bệnh.Một số nghiên cứu thực nghiệm hiện đại cũng đã đề cập đến các hoạt tính sinh học tiềm năng, bao gồm tác động trên một số dòng tế bào khối u và đáp ứng miễn dịch.
Thạch sùng trông như thế nào?
Dấu hiệu nhận biết phân
Phân thường có phần sẫm màu kèm một đầu trắng do urat, dễ thấy trên nền, bệ cửa hoặc phía dưới vị trí thạch sùng thường trú ẩn.
Dấu hiệu nhận biết trứng
Trứng nhỏ, màu trắng, vỏ cứng và gần hình cầu; thường được đẻ ở khe nứt, hốc kín hoặc những vị trí ít bị xáo trộn.
Đặc Điểm Sinh Học Và Vai Trò Của Thạch Sùng
Thông tin giúp nhận diện tập tính, môi trường sống, dấu vết và cách quản lý thạch sùng theo hướng thân thiện với môi trường.
Thạch sùng nhà hoạt động chủ yếu vào ban đêm và thường ẩn trong khe tường, sau đồ nội thất, mái che hoặc các vị trí kín vào ban ngày. Khi trời tối, chúng thường di chuyển đến khu vực có ánh sáng để săn côn trùng tập trung quanh đèn.
Thạch sùng sinh sản bằng trứng. Con cái thường đẻ khoảng 2 trứng vỏ cứng ở các khe kín; thời gian ấp có thể khoảng 46–62 ngày tùy điều kiện môi trường. Con non có hình dạng tương tự con trưởng thành và lớn dần theo thời gian.
Thạch sùng là loài săn mồi tự nhiên. Chúng ăn nhiều loại côn trùng và động vật chân khớp nhỏ như muỗi, ruồi, bướm đêm, gián non và nhện, qua đó góp phần kiểm soát quần thể côn trùng trong môi trường sống.
Trong chuỗi thức ăn, thạch sùng vừa là sinh vật săn mồi vừa có thể trở thành thức ăn cho chim, rắn và một số loài động vật khác, vì vậy chúng là một phần của mạng lưới sinh thái tự nhiên.
Thạch sùng thích môi trường ấm và thường xuất hiện trên tường, trần, mái hiên, cửa sổ, hành lang và các khu vực có ánh sáng ban đêm. Chúng cũng có thể trú trong khe nứt, sau bảng hiệu, tủ, thiết bị hoặc những vị trí ít bị tác động.
Nơi có nhiều côn trùng tập trung thường tạo nguồn thức ăn thuận lợi và thu hút thạch sùng đến săn mồi.
Dấu hiệu dễ nhận biết gồm nhìn thấy thạch sùng hoạt động trên tường hoặc gần đèn vào ban đêm; phát hiện phân có phần sẫm màu kèm đầu trắng; hoặc thấy trứng màu trắng ở các khe kín và vị trí ít bị xáo trộn.
Trong môi trường nhà ở, thạch sùng là loài có ích, góp phần kiểm soát tự nhiên nhiều loại côn trùng nhỏ và hỗ trợ duy trì cân bằng sinh thái xung quanh con người.
Nên ưu tiên các biện pháp ngăn chặn và quản lý môi trường thay vì tiêu diệt thạch sùng.
- Bịt kín khe hở tại cửa, cửa sổ, trần, vách và các đường kỹ thuật có thể là lối xâm nhập.
- Lắp lưới tại cửa thông gió và những vị trí cần bảo vệ.
- Quản lý ánh sáng ngoài công trình để giảm lượng côn trùng tập trung gần cửa ra vào.
- Kiểm soát tốt ruồi, muỗi, gián nhỏ và các côn trùng khác để giảm nguồn thức ăn thu hút thạch sùng.
- Khi cần đưa thạch sùng ra khỏi khu vực nhạy cảm, ưu tiên bắt và di chuyển nhẹ nhàng, tránh làm tổn thương con vật.
